به گزارش روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس، كاوش های باستان شناسی تل بندو در شهرستان ممسنی پس از ۲ ماه فعالیت مستمر باستان شناختی پایان یافت.

كاوش های تپه باستانی تل بندو از سوی گروه تخصصی باستان شناسی به سرپرستی دكتر سهیلا درویشی و با نظارت فضل الله خالویی از ۵ آبان ماه امسال آغاز شده و در جریان آن نتایج قابل توجهی به دست آمد.

بر اساس نتایج به دست آمده از این كاوش ها، سرزمین فارس در حدود ۷ هزار سال پیش وارد مرحله جدیدی از فرهنگ و تمدن خود شده به طوری كه دامنه نفوذ آن تا تل بندو نیز گسترش یافته است. با این كه قدمت كهن ترین آثار فرهنگی به دست آمده از تل بندو به بیش از ۶ هزار سال قبل باز می گردد اما این تپه در حدود ۵ هزار و ۵۰۰ سال پیش برای استقرار دائم ساكنان قدیم آن انتخاب شده است و این دوره، همزمان با فرهنگ لپویی در جلگه مرودشت است. در این زمان، ساكنان تل بندو خانه های خود را با استفاده از چینی می ساختند و مردگان خود را نیز در حیاط خانه هایشان دفن می كردند. آنها به هنگام تدفین جسد را به شكل جنین می خواباندند و دست های او را در زیر چانه اش می گذاشتند، در زیر پایش قطعه سنگ بزرگی نهاده و كف پاهای او را روی این قطعه سنگ قرار می دادند. آنان به دنیای پس از مرگ اعتقاد داشتند از همین رو در كنار سر جسد، ظرفی پر از مواد غذایی می گذاشتند تا پس از زنده شدن در جهان دیگر از آن استفاده كند.

نتایج كاوش ها نشان می دهد در حدود ۵ هزار سال پیش، ساكنان تل بندو وارد مرحله آغاز تاریخی شده اند و كشف ۲ قطعه مهر و تعدادی آثار مهر، نشانگر آشنایی این افراد با مالكیت خصوصی و مدیریت در فن تجارت در این مكان است. در آن زمان، اهالی تل بندو قیرطبیعی را از منطقه گچساران امروزی وارد می كردند و با استفاده از آن اشیا و ابزار سنگی می ساختند و به دیگر مناطق صادر می كردند. كشف تعداد زیادی سر دوك نخ ریسی و ابزار دباغی در كنار بیش از یازده عدد اجاق و ۲ قطعه سفال كه برروی آنها آثار بافت پارچه دیده شده است نشان می دهد ساكنان تل بندو با صنعت پارچه بافی نیز آشنا بوده اند و در كنار صادرات انواع تیغه های سنگی به بافت انواع پارچه نیز اشتغال داشته اند. در حدود ۳ هزار و ۵۰۰ سال قبل، تل بندو تحت تأثیر فرهنگ خوزستان قرار می گیرد و دوره عیلام میانه در این تپه بسیار باشكوه است.

در آن زمان، تل بندو به روستایی مذهبی تبدیل می شود چرا كه كشف ساختاری منحصر به فرد شبیه نمایشگاه و همچنین تعدادی مجسمه نذری مشابه آنچه در هفت تپه خوزستان به دست آمده اهمیت مذهب عیلامیان را در این مكان تأیید می كند. براساس شواهد موجود، آتش سوزی وسیع و گسترده ای در حدود ۳ هزار سال پیش در سطح تل بندو به وقوع پیوسته و موجب متروكه شدن روستا شد و پس از آن این محل، مأوای كوچ نشینانی شد كه حتماً تا چندین دهه قبل نیز در سطح آن اتراق می كردند. كشف بیش از ۹ قبر در قسمت های مختلف لایه های متعلق به هزاره نخست پیش از میلاد مسیح نشان می دهد كوچ نشینان در حدود ۳ هزار سال پیش از این مكان به عنوان قبرستان استفاده می كردند. ساكنان تل بندو كه در این زمان افراد ثروتمندی نبودند به شدت تحت تأثیر فرهنگ شغا و تیموران در جلگه مرودشت قرار داشتند.

بسیاری از پژوهشگران، فرهنگ شغا و تیموران را مرتبط با ورود اقوام جدیدی می دانند كه اموات خود را در قبرستان به خاك سپرده و به همراه وی اشیای زینتی اش را نیز دفن می كردند. این مهاجران جدید در سراسر استان فارس پراكنده شدند و این زمان مقارن با ورود اقوام آریایی به سرزمین فارس و تشكیل نخستین حكومت محلی پارسیان بود. با حمله ویرانگرانه آشور بانیپال به سرزمین عیلام و برچیده شدن حكومت آنها، اقوام مهاجر پارسی جایگزین عیلامیان شده و تحت تأثیر فرهنگ آنان، حكومت پارسی تشكیل دادند. بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ سال پیش با شكل گیری پادشاهی هخامنشی به سركردگی كوروش كبیر، اقوام كوچ نشینی كه به صورت موقت در تل بندو اتراق می كردند تحت تأثیر فرهنگ عیلام جدید، مسیر تاریخی خود را پیموده و وارد دوره هخامنشی شدند.

شواهد به دست آمده در كاوش های اخیر نشان می دهد كه تل بندو در دوره های اشكانی، ساسانی واسلامی همچنان محل استقرار موقت اقوام كوچ نشین بوده تا این كه در سده اخیر روستای تل بندو با خانه های خشتی ساخته شده است. در حدود ۳۰ سال پیش، ساكنان تل بندو از این روستا نقل مكان كرده و در محل جدیدی، خانه هایی از گچ و سنگ در كنار جاده نورآباد ممسنی به گچساران بنا نهادند.

هم اینك از روستای متروكه تل بندو چیزی جز انبوه ویرانه های خشتی و گلی نمایان نیست، مگر آنچه از دل خاك بیرون می آید تا به شكلی شایسته، بخش كوچكی از فرهنگ و تمدن این سرزمین كهنسال را آشكار سازد.